नेपाल इतिहासको संक्षिप्त जानकारी

 नेपालको इतिहास (Nepal ko Itihas) समृद्ध, विविधतायुक्त र हजारौँ वर्ष पुरानो छ। यहाँ संक्षेपमा नेपालको ऐतिहासिक विकासक्रम नेपाली भाषामा प्रस्तुत गरिएको छ:

१. प्राचीन नेपाल

नेपालको इतिहास लिच्छविकालभन्दा पनि पहिलेदेखि सुरु भएको पाइन्छ।

किर्तिपुर, भक्तपुर, पाटन, चावहिल आदि स्थानहरूमा भेटिएको पुरातात्त्विक प्रमाणले २५०० वर्षअघिदेखि नै मानव बसोबास भएको देखाउँछ।

गौतम बुद्ध (ई.पू. ५६३) को जन्म लुम्बिनीमा भएको थियो, जसले नेपाललाई विश्वब्यापी धार्मिक र ऐतिहासिक महत्त्व दिएको छ।

२. लिच्छविकाल (ई.५ देखि ई.९ शताब्दी)

राजा मानदेव (लगभग ई. ४६४) बाट लिच्छविकालको राम्रो जानकारी पाइन्छ।

यो समयमा कला, संस्कृति, धर्म, वास्तुकला लगायतका क्षेत्रमा महत्वपूर्ण विकास भएको थियो।

चाङुनारायण मन्दिर, पशुपतिनाथ मन्दिर आदि लिच्छविकालीन कला र स्थापत्यका उदाहरण हुन्।

३. मल्लकाल (१२ औं – १८ औं शताब्दी)

मल्लराजाहरूले काठमाडौं उपत्यकामा शासन गरे।

यो काललाई नेपालको स्वर्ण युग पनि भनिन्छ।

भक्तपुर, पाटन र काठमाडौं मा उत्कृष्ट दरबारहरू, मन्दिरहरू र मूर्तिकलाहरू निर्माण गरियो।

नेवारी संस्कृति र भाषा पनि यही कालमा फस्टायो।

४. एकीकरण काल (१८ औं शताब्दी)

राजा प्रिथ्वीनारायण शाह (वि.सं. १७७९-१८३१) ले साना-साना राज्यहरूलाई एकीकरण गर्दै आधुनिक नेपालको आधार राखे।

उनले गोरखाबाट सुरुआत गरी काठमाडौं उपत्यकासहित विभिन्न राज्यहरू विजय गरे।

उनले नेपाललाई "साना देशहरू बीचको तर ठूलो दरबार भएको देश" बनाएका थिए।

५. राणा शासन (१८४६–१९५१)

जंगबहादुर राणाले १८४६ मा कोट पर्व मार्फत सत्ता हात पारे।

राणाहरूले करिब १०४ वर्षसम्म प्रधानमन्त्रीको हैसियतमा निरंकुश शासन गरे।

देश बन्दी, शिक्षा र स्वतन्त्रताको अभावमा थियो।

६. प्रजातन्त्रको स्थापना (१९५१)

२००७ सालमा राजा त्रिभुवनको नेतृत्वमा राणा शासनको अन्त्य भयो।

नेपालमा पहिलोपटक प्रजातन्त्र स्थापना भयो।

७. राजतन्त्रदेखि गणतन्त्रतर्फ (२०४६–२०६५)

२०४६ सालको जनआन्दोलनबाट संविधानसभाको व्यवस्थासहित संसदीय लोकतन्त्र स्थापित भयो।

२०५२–२०६२ मा माओवादी जनयुद्ध भयो।

२०६२/०६३ को दोस्रो जनआन्दोलनपछि राजा ज्ञानेन्द्रले सत्ता त्याग गरे।

२०६५ सालमा नेपाल लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषित भयो।

८. नयाँ संविधान र वर्तमान नेपाल (२०७२–हालसम्म)

२०७२ साल असोज ३ मा नयाँ संविधान जारी भयो।

नेपाल अहिले संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र हो, जसमा ७ वटा प्रदेश छन्।

संविधान अनुसार, राष्ट्रपती मुलुकको प्रमुख हुनुहुन्छ, र कार्यकारी अधिकार प्रधानमन्त्रीसँग हुन्छ।

निष्कर्ष:

नेपालको इतिहास गौरवपूर्ण छ, जहाँ विभिन्न कालखण्डहरूमा धार्मिक, सांस्कृतिक र राजनीतिक परिवर्तनहरू भएका छन्। यो देशले धेरै सङ्घर्षपछि आजको स्वतन्त्र, सार्वभौम र गणतान्त्रिक स्वरूप हासिल 

नेपाल इतिहासको संक्षिप्त जानकारीको pdf download गर्न चाहनुहुन्छ भने दिएको लिङ्कमा क्लिक गर्नुहोस्। 

👇👇

https://drive.google.com/file/d/1dnD9OXF_nIcwh_UAxFRsqb6tAP0DmS81/view?usp=drivesdk